“In IJsselmonde leren we van elkaars culturen. Zo gaat mijn niet-islamitische dochter mee om een hoofddoek uit te zoeken met haar Turks-Nederlandse vriendin,” zegt Rachel. Hoewel ze zich meestal achter de schermen bevindt, kennen de meeste uit IJsselmonde haar goed. “Als ik door de wijk loop of boodschappen doe, zeg ik altijd gedag. Zo maak ik verbinding. En ik kom altijd wel iemand tegen die ik ken,” lacht ze. Dat is ook niet gek, want ze is opgegroeid in dit stadsdeel – in de Tuinen – en na haar studie ook nooit meer weggegaan. Nadat ze zich had ontwikkeld als jongerenwerker en opbouwwerker in Rotterdam Noord en Capelle aan den Ijssel ging ze dan ook weer terug naar haar geliefde stadsdeel. “IJsselmonde was niet meer de fijne plek was waar ik was opgegroeid en mijn kinderen nu opgroeien. Daarom kon ik niet meer aan de zijlijn blijven staan en mij inzetten voor andere wijken.”
Zo bouwde ze een enorm netwerk op in dit stadsdeel. “Ik vind het fijn om mensen uit deze omgeving te versterken, vooral om kinderen en jongeren extra kansen te geven. Ik wil daarin investeren en zo iets teruggeven aan dit stadsdeel.”
En dat doet ze. Zo heeft ze, toen de kinderopvang waar haar kinderen naartoe gingen uit het pand vertrok, het pand geclaimd om daar een plek te maken voor jongeren. “Zij hebben al jaren behoefte aan een eigen plek. Hier in IJsselmonde zijn niet veel locaties om samen te komen naast de Huizen van de Wijk.” Dus toen dit pand leegstond, greep Rachel haar kans. Het was niet makkelijk; zo stond de gemeente niet direct achter het plan. Toch begon ze in het pand al met activiteiten namens haar stichting Talentz Skool. Hiermee doet ze aan talentontwikkeling voor jongeren. Van dans- tot kooklessen: voor iedereen biedt de stichting wat wils aan. Ze had goed contact met de wijknetwerker en zij was enthousiast over het werk van Rachel. Zo kreeg ze drie jaar geleden toch steun van de gemeente om deze plek te ontwikkelen voor jongeren, onder de stichting Jeugd Aan Zet. “Uiteindelijk zijn wij zo een van de eerste jongerenhubs die vanuit bewoners zijn ontstaan,” zegt Rachel trots.
Van eigen idee tot onderneming
In deze jongerenhub kunnen kinderen en jongeren genieten van sportlessen, culturele activiteiten en bijeenkomsten. Deze worden georganiseerd door Rachel haar stichting en partners in samenwerking met de jongeren zelf. “We betrekken jongeren vanaf het eerste moment, dus ze kunnen hun eigen ideeën ontwikkelen en uitvoeren.”
De jongerenhub heeft ook een jongerenraad. Het stimuleert in het algemeen ook ondernemerschap bij jongeren. “Zo hebben jongeren hier daadwerkelijk een bedrijf opgezet, maar dat hoeft niet. Het belangrijkste is dat ze leren ondernemend te zijn en dat ze met hun talenten, ideeën of onderneming iets kunnen betekenen voor en teruggeven aan de gemeenschap. Zo kan deze plek een springplank voor talent zijn. Maar je moet helemaal niets,” benadrukt Rachel.
Jong en oud organiseren evenementen
Iedereen is welkom. Door haar grote netwerk, weet Rachel iedereen uit alle lagen van het stadsdeel aan te trekken. “We willen ook juist jongeren een kans geven die eerder werden ervaren als overlastgevend. We zien ook jongeren zonder startkwalificatie.” Dit gaf eerst wat weerstand in de wijk, vooral bij ouderen. “Zij zagen jongeren als bedreiging en jongeren zagen ouderen als zeurpieten.”
Toch lukte het Rachel en medebewoners om deze groepen samen te laten werken. “Zo heb ik een vrouw uitgenodigd voor onze evenementen die zich altijd wel inzette voor oudere bewoners in de wijk, mar terughoudend was over onze jongerenhub. Toen ze eenmaal binnen was en we in gesprek raakten, stelde ze voor om ook iets te organiseren voor kinderen, zoals een Sinterklaasfeest en een braderie voor de wijk. Nu doen we dit samen met haar en jongeren.” Dat gaat nu heel goed; Rachel is trots op deze samenwerking. “Zo zagen we dat de vooroordelen over elkaar voortkwamen uit onwetendheid en angst en dat je dat kunt overwinnen door elkaar te leren kennen.”
Verschillende etniciteiten verbinden
Naast verschillende generaties, brengt de jongerenhub ook diverse etniciteiten bij elkaar. Het stadsdeel is namelijk hyperdivers, vertelt Rachel. “Toen mijn ouders hierheen kwamen, waren wij een van de weinige Surinaamse gezinnen. Nu is het andersom,” lacht ze. “De grootste gemeenschap is Afro Caribisch maar hier wonen veel verschillende etniciteiten: van Turkse en Marokkaanse gastarbeiders tot nieuwkomers uit Polen en Syrië. Zo is het nu een bruisende wijk.”
Bewoners van verschillende etniciteiten blijven veel bij elkaar. “Dat is toch een natuurlijk proces he,” verklaart Rachel. “Zo zien we bij onze K-poplessen veel autochtoon Nederlandse jongeren deelnemen en is dat bij onze urban danslessen meer gemengd.” Dat kan prima naast elkaar bestaan. Soms zag Rachel wel wat spanningen tussen de verschillende groepen ontstaan. “Zo moeten de meiden met een hoofddoek soms apart.”
Rachel probeert deze verschillende groepen toch bij elkaar te brengen en zo de spanningen te verlichten. “Niet geforceerd hè, dat werkt niet. Ook moet je de cultuur niet willen veranderen. Je moet de overeenkomsten tussen alle groepen opzoeken. Zo organiseren we evenementen waarbij verschillende groepen hun bijdrage kunnen leveren vanuit hun eigen talent en cultuur. Bijvoorbeeld de braderie waarbij elk groepje eten maakt uit hun eigen cultuur. Ook organiseren we evenementen voor kerst én ramadan. Zo leren ze elkaar en hun cultuur kennen. En dat werkt; zo vroegen jonge moslims laatst wat ze konden doen met kerst omdat ze het vorige keer zo leuk vonden!”
De beste manier om elkaar te leren kennen is volgens Rachel de kampen in de zomer. “Daar trekken de jongeren intensief met elkaar op dus zo leren ze elkaar goed kennen. Dit kamp is ook een mogelijkheid voor meiden waarvoor een regulier kamp normaal niet vanzelfsprekend is. Onze meiden hebben verschillende achtergronden, bijvoorbeeld islamitisch. Zo hebben we een speciaal meidenkamp georganiseerd zodat alle meiden van alle culturen zich prettig voelen om mee te doen.”
En Rachels methode werkt: zo heeft haar eigen dochter met Surinaams, Nigeriaans en Duits bloed vriendinnen van andere etniciteiten. “Laatst nodigde een Turks-Nederlandse vriendin haar uit om samen een hoofddoek voor elkaar uit te zoeken. Daar leer ik ook van, zo weet ik dat ze die hijab noemen.”
Echte Rotterdammers
Maar welke cultuur de jongeren ook meekrijgen, uiteindelijk voelen ze zich allemaal Rotterdammer. “We gaan met jongeren wel eens naar andere stad. Dan voelen ze de verschillen tussen Rotterdam en zo’n stad, bijvoorbeeld Delft. Dan voelen ze zich echt ‘die Rotterdammers’,” lacht ze.
Surinaamse tough love
Rachel begeleidt de jongeren en bewoners met haar eigen methodiek. Deze heeft ze ontwikkeld door haar ervaring als jongerenwerker/opbouwwerker en daarin ligt een grondslag vanuit haar Surinaamse bloed. “Vanuit mijn Surinaamse opvoeding heb ik tough love gekregen: veel liefde, maar streng rechtvaardig. Deze opvoeding is wellicht iets fermer dan de autochtone Nederlandse opvoeding maar komt uit liefde. Zo kregen wij mee dat we altijd met 2-0 achterstaan dus hard moeten werken om vooruit te komen. Ik keek daar altijd een beetje met een scheve blik op maar ik denk wel dat ik dat ook mee heb genomen, al heb ik het omgevormd naar mijn manier. Zo wil ik niet meer meegeven dat we met 2-0 achterstaan, want dat voegt niets toe behalve overpresteren en een deuk in je zelfbeeld. Maar ik gebruik die basis van tough love wel als mijn kracht, bewust of onbewust.”
Hierdoor luisteren kinderen en jongeren naar Rachel en respecteren ze haar. Ik kwam wel eens voor een groep waarvoor begeleiders me hadden gewaarschuwd. Later dacht ik: ‘waar hebben we het over?’”
Uitdaging
Deze instelling brengt niet alleen de jongeren vooruit, maar ook haarzelf. Zo gaat ze tegenwoordig heel relaxt om met veranderingen. Zo staat de locatie van de jongerenhub op de lijst om gesloopt te worden. “Vroeger kon ik me daar druk om maken, maar nu ontvang ik het makkelijker, nu zie ik het alleen als uitdaging. Dat geeft zoveel rust. Het komt wel goed.”